NEB Class 12 ALL Compulsory Nepali Question Paper 2080 (Set B) Nepal
This is the official NEB Class 12 (ALL stream) Compulsory Nepali (अनिवार्य नेपाली) question paper for 2080 Set B, as set in the Supplementary examination. It carries 75 full marks and a time allowance of 180 minutes, across 29 questions. On Kekkei you can attempt this Compulsory Nepali past paper online with a timer, get instant AI feedback and step-by-step solutions, and track the topics where you lose marks — completely free. Whether you are revising for your NEB Class 12 Compulsory Nepali exam or solving previous years' question papers, this 2080 paper is a great way to practise under real exam conditions.
| Level | NEB Class 12 |
|---|---|
| Stream | ALL |
| Subject | Compulsory Nepali (अनिवार्य नेपाली) |
| Year | 2080 BS |
| Exam session | Supplementary · Set B |
| Full marks | 75 |
| Time allowed | 180 minutes |
| Questions | 29, all with step-by-step solutions |
तलको वाक्यमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्यासमेत लेख्नुहोस् :
सुखी र समृद्ध जीवनका लागि सुस्वास्थ्य अपरिहार्य कुरा हो। समुचित आहारविहारबाट सुस्वास्थ्यको प्राप्ति हुन्छ । पूर्वीय संस्कृतिको के मान्यता छ भने आहार र विहारमा ध्यान दिने हो भने स्वास्थ्यको संरक्षण गर्न कठिनाइ हुँदैन ।
दिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना र अक्षर सङ्ख्या यस प्रकार छ:
- सुस्वास्थ्य: सुस्+स्वास्+थ्य (अक्षर सङ्ख्या: ३)
- अपरिहार्य: अ+प+रि+हार्+य (अक्षर सङ्ख्या: ५)
- संस्कृतिको: संस्+कृ+ति+को (अक्षर सङ्ख्या: ४)
तलको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :
हामी अघि बढ्यौँ। बाटोमा कुकूरहरू भुकिरहेका थिए । साँच्चैनै यउटा घरभीत्र लालटिन बलि रहेको देखियो
शुद्ध रूप:
हामी अघि बढ्यौँ । बाटोमा कुकुरहरू भुकिरहेका थिए । साँच्चै नै एउटा घरभित्र लालटिन बलिरहेको देखियो ।
तलको अनुच्छेदबाट एउटा प्राविधिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी एक एकओटा वाक्य बनाउनुहोस् ।
सामाजिक सञ्जालमा छापिएका कतिपय भ्रामक समाचारले अचेल मानिसका ओठतालु छिनभरमै सुकाई प्याक्प्याक्ती बनाएका घटना सुनिएकै हो । अझ कतिपय जीवित मानिसलाई मृत घोषणा गरिदिने अमानवीय व्यवहार देख्दा र सुन्दा आफन्त खङ्ग्रङ भई तिनका आङ सिरिङ हुन्छन् भने कतिपय त भुइँमा डङ्ग्रङ लडेर घाइतेसमेत बन्छन् । तसर्थ सामाजिक सञ्जालका प्रयोक्तालाई समाजप्रति अति संवेदनशील बनाउन कानुन नै आवश्यक भएको हो र ?
- प्राविधिक शब्द: सामाजिक सञ्जाल / कानुन
- वाक्य प्रयोग: आजको युगमा सामाजिक सञ्जालको सही सदुपयोग गर्न आवश्यक छ ।
- अनुकरणात्मक शब्द: प्याक्प्याक्ती / खङ्ग्रङ / सिरिङ / डङ्ग्रङ
- वाक्य प्रयोग: धेरै बेर हिँडेकाले तिर्खा लागेर मेरो ओठतालु प्याक्प्याक्ती भयो ।
तलको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा टुक्का पहिचान गरी तिनको प्रयोग गरेर एक एकओटा वाक्य बनाउनुहोस् ।
खुट्टा तान्ने बानी भएको विकासले हुने बिरुवाको चिल्लो पातको उदाहरण बनेको सेवकको झोलाबाट गृहकार्यको कापी झिकेर आफ्नो भनी गुरुबालाई देखायो र स्यावासी पाउँदा काम गर्ने कालु मकै खाने भालु भने भयो। कक्षा सकिएपछि विकास आफ्नो त तालुमा आलु फल्यो भन्दै खुसी भएको देखेपछि गुरुबालाई शङ्का लागेर सोध्दा आफूसँग उक्त कापी नभएको जनायो । सबैको झोला खोज्दै जाँदा रविनको झोलामा फेला परेपछि उसले गाली पायो । सबै घटना नजिकबाट हेरिरहेकी रिमा धान खाने मुसो चोट पाउने भ्यागुतो भयो भन्दै कराएपछि भने विकास कक्षाकोठामा आई घुँडा टेक्न बाध्य भयो ।
- उखान: काम गर्ने कालु मकै खाने भालु / धान खाने मुसो चोट पाउने भ्यागुतो
- वाक्य प्रयोग: मिहिनेत जति सबै दाजुले गरे, जस भने भाइले पाएको देख्दा काम गर्ने कालु मकै खाने भालु भनेझैँ भयो ।
- टुक्का: खुट्टा तान्ने / तालुमा आलु फल्नु / घुँडा टेक्न
- वाक्य प्रयोग: अचानक चिठ्ठा परेपछि रामको त तालुमा आलु फल्यो ।
तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् :
के म आफ्नो लागि आफैँले खाल्डो खनिरहेकी त छैन ? आखिर सामाजिक प्रतिष्ठा पनि वैयक्तिक मर्यादा र महत्त्वका लागि नभइनहुने पक्ष हो ।
पदवर्ग पहिचान (अनुच्छेदका मुख्य पदका आधारमा सम्भावित वर्गीकरण):
- के: नामयोगी / निपात (वाक्यको बनोट अनुसार प्रश्नार्थक अव्यय)
- म: सर्वनाम
- आफ्नो: विशेषण
- आफैँले: सर्वनाम
- खनिरहेकी: क्रियापद (असमापिका/विशेषण रूप) / छैन सँग मिलेर संयुक्त क्रिया
- सामाजिक: विशेषण
- प्रतिष्ठा: नाम
- पनि: निपात
- र: संयोजक
तलको अनुच्छेद्बाट दुईओटा तत्सम शब्द र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :
गहिरो अनुसन्धान र सम्बद्ध किताबको प्रशस्त अध्ययन गरेर मात्र उपयुक्त कानुनको निर्माण गर्न सकेमा सबैलाई न्याय सुनिश्चित भएको महसुस गराउन सकिन्छ तर इन्टरनेटको प्रयोग गरी अर्काको लिखत डाउनलोड गरी बजारीकरण गर्नेबाट के आश गर्नु ?
- तत्सम शब्द: अनुसन्धान, सम्बद्ध, अध्ययन, निर्माण, न्याय, सुनिश्चित
- आगन्तुक शब्द: किताब, महसुस, इन्टरनेट, डाउनलोड
तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द निर्माण गर्नुहोस् :
- उपसर्ग : अनु, परि, सु
- प्रत्यय: अक, ईय, ले
उपसर्गबाट बनेका शब्द:
- अनु: अनुहार / अनुभव
- परि: परिवर्तन / परिणाम
- सु: सुयोग्य / सुविचार
प्रत्ययबाट बनेका शब्द:
- अक: लेखक / पाठक
- ईय: मानवीय / पूजनीय
- ले: आफन्तले / बाटोले
तलको अनुच्छेद्बाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :
एउटै गाउँका मानिसहरूमध्ये कोही दुईजिने र कामचोर प्रवृत्तिका छन् जसलाई आफ्नो इज्जतसिज्जतको कुनै मतलब छैन तर देशहितमा लागेर आ-आफ्नो भूमिकासहित देश-विदेश घुम्दै मरमदत मागी सुखदुःखका साथ स्वदेश फर्किएका यशोधरा र गजानन भने छरछिमेकका घरघरमा चर्चित बनेको देख्दा कामचोरहरू लुरुरु घरभित्र पस्छन् ।
समस्त शब्द र निर्माण प्रक्रिया:
- कामचोर ← कामबाट चोर
- देशहित ← देशको हित
- देश-विदेश ← देश र विदेश
- सुखदुःख ← सुख र दुःख
द्वित्व शब्द र निर्माण प्रक्रिया:
- आ-आफ्नो ← आफ्नो + आफ्नो
- घरघरमा ← घर + घर (मा)
- इज्जतसिज्जत ← इज्जत + इज्जत (आंशिक द्वित्व)
- छरछिमेक ← छिमेक + छिमेक
ले, लाई, निम्ति, द्वारा, देखि, बाट, को र मा विभक्ति लागेका कारक प्रयोग भएका आठओटा वाक्यमा आफ्नो क्षेत्रमा गरिएको वृक्षरोपण कार्यक्रमको वर्णन गर्नुहोस् ।
हाम्रो क्षेत्रमा वृक्षरोपण कार्यक्रम
हाम्रो गाउँका युवाहरूले गाउँलाई हराभरा बनाउने उद्देश्य राखेका थिए । उनीहरूले यस कार्यका लागि/निम्ति एउटा समिति गठन गरे । समिति द्वारा सबै स्थानीय बासिन्दाहरूलाई सक्रिय रूपमा आमन्त्रण गरियो । विहानैदेखि मानिसहरू उत्साहका साथ कार्यक्रम स्थलमा जम्मा हुन थाले । वन कार्यालयबाट विभिन्न प्रजातिका बिरुवाहरू ल्याइएको थियो । हरियाली प्रवर्धनको यो अभियान असाध्यै प्रशंसनीय रह्यो । सबै मिलेर खाली जमिनमा ती बिरुवाहरू रोपे । यो कार्यले वातावरण सुधारका साथै सबैलाई सचेतना प्रदान गर्यो ।
तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई तृतीय पुरुषमा परिवर्तन गर्नुहोस् :
म विद्यालयबाट घर आएं। म खाजा खाएर घुम्न निस्किएँ । मैले गृहकार्य गर्न बिर्से । मैले अर्को दिनदेखि गृहकार्य नगरी बाहिर नजाने वाचा गरें।
तृतीय पुरुषमा रूपान्तरण:
उनी/उहाँ विद्यालयबाट घर आए/आउनुभयो । उनी/उहाँ खाजा खाएर घुम्न निस्किए/निस्कनुभयो । उनले/उहाँले गृहकार्य गर्न बिर्से/बिर्सनुभयो । उनले/उहाँले अर्को दिनदेखि गृहकार्य नगरी बाहिर नजाने वाचा गरे/गर्नुभयो ।
तलका वाक्यलाई वाक्य ढाँचासहित सम्भावनार्थकमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् :
रमेश इन्जिनियर बन्छन् भने रवि शिक्षक बन्छन् । रमेशकी साथी सविता कविता लेख्छिन् । मौसम गीत गाउँछन् । तिनीहरू सबैको चाहना पूरा हुन्छ ।
सम्भावनार्थक रूप:
- रमेश इन्जिनियर बन्लान् भने रवि शिक्षक बन्लान् ।
- रमेशकी साथी सविता कविता लेख्ली ।
- मौसम गीत गाउलान् ।
- तिनीहरू सबैको चाहना पूरा होला ।
तलका वाक्यहरूलाई वाच्य परिवर्तन गरी वाक्य ढांचासमेत मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् :
आज कविता लेखन प्रतियोगितामा सहभागी भइन्छ । निर्णायकहरूको निर्देशनअनुसार कविता लेख्न सुरु गरिन्छ । निर्णायकहरूद्वारा हाम्रा कविताहरू मूल्याङ्कन गरिन्छन् । उक्त प्रतियोगितामा पुरस्कार जितेर खुसी भइन्छ ।
कर्तृवाच्यमा रूपान्तरण (दिएका वाक्यहरू कर्मवाच्य/भाववाच्यमा छन्):
आज कविता लेखन प्रतियोगितामा सहभागी हुन्छौँ । निर्णायकहरूको निर्देशनअनुसार कविता लेख्न सुरु गर्छौँ । निर्णायकहरू हाम्रा कविताहरू मूल्याङ्कन गर्छन् । उक्त प्रतियोगितामा पुरस्कार जितेर खुसी हुन्छौँ ।
तलका वाक्यहरूलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नुहोस् :
संस्कृत भाषामा ज्ञान र विज्ञान दुवै पाइन्छन् । संस्कृत भाषामा लेखिएका साहित्य उपदेशमूलक हुन्छन् । वेद पनि संस्कृत भाषामै लेखिएको छ । संस्कृत भाषाको प्रवर्धन आजको आवश्यकता हो ।
संश्लेषित वाक्य:
ज्ञान र विज्ञान दुवै पाइने, उपदेशमूलक साहित्य तथा वेदसमेत लेखिएको संस्कृत भाषाको प्रवर्धन गर्नु आजको आवश्यकता हो ।
तल दिइएका चारओटा जटिल वाक्यहरूलाई आठओटा सरल वाक्यहरूमा छुट्याउनुहोस् :
गोपालप्रसाद रिमालले 'आमाको सपना' कविता लेखे किनभने नेपालमा परिवर्तन आवश्यक थियो । नेपालमा धेरै पटक आन्दोलन भए पनि समाजमा अझै समानता आएको छैन । जबसम्मत सबैले न्याय र समानता प्राप्त गर्दैनन् तबसम्म परिवर्तन भएको मानिदैन । समाजमा सबै इज्जतपूर्वक बाँच्न पाउनुपर्छ तापनि नेपाली समाजमा समानता कानुनमा मात्र सीमित बनेको छ ।
८ वटा सरल वाक्यहरू:
- नेपालमा परिवर्तन आवश्यक थियो ।
- गोपालप्रसाद रिमालले 'आमाको सपना' कविता लेखे ।
- नेपालमा धेरै पटक आन्दोलन भए ।
- समाजमा अझै समानता आएको छैन ।
- सबैले न्याय र समानता प्राप्त गर्दैनन् ।
- तबसम्म परिवर्तन भएको मानिँदैन ।
- समाजमा सबै इज्जतपूर्वक बाँच्न पाउनुपर्छ ।
- नेपाली समाजमा समानता कानुनमा मात्र सीमित बनेको छ ।
तल दिइएका अनुच्छेदहरू पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् :
[अनुच्छेद पाठ सामग्रीका लागि मुख्य कन्टेन्ट हेर्नुहोस्]
प्रश्नहरू: (क) विज्ञानलाई सञ्चार क्षेत्रमा किन बढी महत्त्वपूर्ण ठानिएको हो ? (ख) शिक्षा क्षेत्रमा विज्ञानको उपलब्धिलाई कसरी उपयोग गरिएको छ ? (ग) विज्ञानले औषधिका क्षेत्रमा कस्तो प्रभाव पारेको छ ? (घ) विज्ञानका कारण संसार किन साँघुरिएको अनुभव हुन्छ ? (ङ) विज्ञानका कुनै दुईओटा बेफाइदा लेख्नुहोस् ।
उत्तरहरू:
(क) विज्ञानले रेडियो, टेलिभिजन, र टेलिफोन जस्ता आधुनिक सञ्चार माध्यमहरूको सिर्जना गरी संसारको एक कुनाको घटना अर्को कुनामा सजिलै हेर्न, सुन्न र कुराकानी गर्न सम्भव बनाएकाले यसलाई सञ्चार क्षेत्रमा बढी महत्त्वपूर्ण ठानिएको हो।
(ख) शिक्षा क्षेत्रमा कम्प्युटर जस्ता वैज्ञानिक उपकरणको आविष्कार गरी अपाङ्गता भएका वा विशेष क्षमता भएका व्यक्तिहरूलाई सजिलैसँग शिक्षा दिन र मानिसले भ्याउन नसकेका जटिल कुराहरू समाधान गर्न विज्ञानको उपलब्धिलाई उपयोग गरिएको छ।
(ग) औषधिको क्षेत्रमा नयाँ औषधिको आविष्कारले करोडौँ मानिसहरूको ज्यान बचाएको छ भने क्यान्सर जस्ता प्राणघातक रोगहरूको आधुनिक उपचार गर्न मानिस सक्षम हुँदै गएको छ।
(घ) यातायातको क्षेत्रमा साइकलदेखि रकेटसम्मको निर्माण भई मानिस एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सजिलै र द्रुत गतिमा पुग्न सक्ने भएकाले संसार साँघुरिएको अनुभव हुन्छ।
(ङ) विज्ञानका दुईवटा बेफाइदाहरू निम्न छन्:
- मानवीय विनाशका लागि शस्त्रास्त्रको होडबाजी बढेको छ।
- मानिसको मौलिकता र संवेदनशीलतामा ह्रास आएको छ।
तल दिइएको अनुच्छेद पढी मुख्य मुख्य चार बुँदा टिपोट गर्नुहोस् र एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् :
[अनुच्छेद पाठ सामग्रीका लागि मुख्य कन्टेन्ट हेर्नुहोस्]
मुख्य चार बुँदाहरू:
- भौतिक विकास र सम्पन्नताको होडबाजीका कारण मानव समाजमा मानसिक तनाव, पीडा र विकृतिहरू उत्पन्न हुनु ।
- कुसंस्कार, लागूऔषधको लत र मदिरा सेवनले पारिवारिक कलह र मौलिक गौरवमा ह्रास आउनु ।
- प्राचीन हिन्दु संस्कृति, जीवनदर्शन र ऋषिमुनिहरूका ग्रन्थले समाजलाई नैतिकता एवम् निष्ठाको उत्कृष्ट मार्ग प्रदर्शन गर्नु ।
- चरम भौतिक सुख र सुविधाभोगी दृष्टिकोणको आकर्षणले मानवीय मौलिक मूल्यमान्यता ह्रास हुँदै व्यक्तिलाई भ्रष्ट बनाउनु ।
एक तृतीयांश सारांश:
शीर्षक: भौतिक विकास र सांस्कृतिक ह्रास
वर्तमान युगमा भौतिक विकास र सम्पन्नताको तीव्र प्रतिस्पर्धाले अनेकौँ मानसिक तनाव, विसङ्गति र विकृतिहरू जन्माएको छ । लागू पदार्थको दुर्व्यसन र सुविधाभोगी दृष्टिकोणले मानिसलाई नैतिक रूपमा भ्रष्ट बनाउँदै लगेको छ। हाम्रा प्राचीन उत्कृष्ट वैदिक दर्शन तथा ऋषिमुनिहरूले सिकाएका नैतिकता र निष्ठाका अनुपम परम्पराहरू आधुनिक चरम प्रविधिको विकास र आकर्षणका कारण दिनानुदिन ह्रासोन्मुख बन्दै गएका छन् ।
- कुल शब्द संख्या: १५६
- एक तृतीयांश शब्द संख्या: ५२
- सारांशको शब्द संख्या: ५४
तपाईंको टोलमा फोहर व्यवस्थापन नहुँदा दुर्गन्ध फैलिएको र सरुवा रोगसमेत निम्तिने खतरा बढेको विषयमा सम्बन्धित पक्षको ध्यानाकर्षण गराउनका निम्ति स्थानीय पत्रिकाका सम्पादकलाई चिठी लेख्नुहोस् ।
सम्पादकलाई चिठीको नमुना:
मिति: २०८०/०५/१५ श्री सम्पादक ज्यू, काठमाडौँ पोस्ट दैनिक, काठमाडौँ ।
विषय: टोलको फोहोर व्यवस्थापन सम्बन्धमा ध्यानाकर्षण ।
महोदय, यस लोकप्रिय राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकामार्फत म हाम्रो टोलमा विगत केही समयदेखि अस्तव्यस्त बनेको फोहोर व्यवस्थापनको समस्याप्रति सम्बन्धित निकायको गम्भीर ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु ।
हाम्रो क्षेत्रमा लामो समयदेखि फोहोर उठ्न नसक्दा जताततै फोहोरको थुप्रो लागेको छ । जसका कारण दुर्गन्ध असह्य बन्दै गएको छ भने वर्षायाममा विभिन्न सरुवा रोगहरू (जस्तै झाडापखाला, डेङ्गु) फैलिने उच्च जोखिम बढेको छ । स्थानीय बासिन्दा तथा बालबालिकाहरूको स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर परिरहेको हुँदा स्थानीय नगरपालिका तथा फोहोर व्यवस्थापन समितिलाई यथाशीघ्र कदम चाल्न अनुरोध गर्दछु।
भवदीय, टोलबासी समूह काठमाडौँ ।
'बालाजु औद्योगिक केन्द्र' ले धादिङबेसी स्थित 'भैरवी सेवा प्रा.लि.' लाई उसको मागबमोजिमका इन्टेरियर डिजाइनका सामान उपलब्ध गराई रु. १,००,०००/- (अक्षरेपी एक लाख मात्र) भुक्तानी लिएको भरपाईको नमुना तयार पार्नुहोस् ।
भरपाई नमुना:
भरपाई
लिखितम् बालाजु औद्योगिक केन्द्र, बालाजु, काठमाडौँका तर्फबाट अधिकारप्राप्त म प्रतिनिधिले धादिङबेसी स्थित 'भैरवी सेवा प्रा.लि.' ले माग गरेबमोजिमका इन्टेरियर डिजाइनका सामानहरू पूर्ण रूपमा बुझाई सोबापतको जम्मा रकम रु १,००,०००/- (अक्षरेपी एक लाख रुपैयाँ मात्र) नगदै/चेकमार्फत बुझिलिएकाले यो भरपाई लेखिआफ्नो सहीछाप गरिदिएँ ।
रकम बुझाउनेको सही: ____________ (भैरवी सेवा प्रा.लि. तर्फबाट)
रकम बुझिलिनेको सही: ____________ (बालाजु औद्योगिक केन्द्र तर्फबाट)
मिति: २०८०/..../....
आफ्नो विद्यालयले आयोजना गरेको कविता प्रतियोगिता कार्यक्रमका सम्पूर्ण विवरण समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन तयार पार्नुहोस् । (मानौं, तपाईंको नाम सगुन हो र तपाईंको विद्यालय प्रगति माध्यमिक विद्यालय हो ।)
कविता प्रतियोगितासम्बन्धी प्रतिवेदन
प्रगति माध्यमिक विद्यालयमा मिति २०८० साल भाद्र १५ गते शुक्रबारका दिन अतिरिक्त क्रियाकलाप अन्तर्गत विद्यालयस्तरीय कविता प्रतियोगिता भव्य रूपमा सम्पन्न भयो । विद्यालयका प्रधानाध्यापकको सभापतित्व तथा वरिष्ठ कवि विशिष्ट अतिथिको रूपमा आमन्त्रित कार्यक्रममा कक्षा ९ देखि १२ सम्मका जम्मा १५ जना विद्यार्थीहरूले सहभागिता जनाएका थिए ।
प्रतियोगितामा विद्यार्थीहरूले राष्ट्रप्रेम, प्रकृति र सामाजिक विकृतिविरुद्धका उत्कृष्ट कविताहरू वाचन गरे। निर्णायक मण्डलले छन्द, भाव र प्रस्तुतीकरणका आधारमा मूल्याङ्कन गरी कक्षा १२ की छात्रालाई प्रथम र कक्षा १० का छात्रलाई द्वितीय घोषणा गर्यो । विजयीहरूलाई मेडल तथा प्रमाणपत्र वितरण गरिएको थियो । नेपाली भाषा र साहित्यप्रतिको अभिरुचि जगाउने उद्देश्यले गरिएको यो कार्यक्रम निकै सिर्जनात्मक र फलदायी रह्यो ।
प्रतिवेदक: सगुन प्रगति माध्यमिक विद्यालय
'ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीमा प्रविधिको पहुँच' शीर्षकमा १५० शब्दसम्मको टिप्पणी लेख्नुहोस् ।
ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीमा प्रविधिको पहुँच
आधुनिक युग सूचना र प्रविधिको युग हो। वर्तमान समयमा शिक्षालाई प्रविधिसँग जोड्न अपरिहार्य भइसकेको छ। तर, नेपालको परिप्रेक्ष्यमा ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीहरू अझै पनि आधुनिक प्रविधिको पहुँचबाट टाढा छन् । ग्रामीण भेगमा भरपर्दो इन्टरनेट, बिजुली र कम्प्युटर ल्याबको अभाव ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेको छ।
यसले गर्दा सहरी र ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीहरूबीचको शैक्षिक गुणस्तरमा ठूलो खाडल (डिजिटल डिभाइड) सिर्जना भएको छ। अनलाइन स्रोतहरू र डिजिटल सिकाइ सामग्रीहरू उपयोग गर्न नपाउँदा ग्रामीण क्षेत्रका बालबालिकाहरू विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा पछि परिरहेका छन् । सरकार र स्थानीय तहले ग्रामीण विद्यालयहरूमा प्रविधि पूर्वाधार पुर्याउन र शिक्षकहरूलाई प्रविधिमैत्री तालिम दिन विशेष कार्यक्रम ल्याउनु आजको टड्कारो आवश्यकता हो ।
व्याख्या गर्नुहोस् : 'यो हिउँ मेरो थियो, मेरो मुटुको थियो र हिमाली हार्दिकता बोकेको र चम्किलो थियो ।'
यो अंश पाठ्यपुस्तकको नियात्रा वा निबन्धबाट साभार गरिएको हो । यसमा लेखकले हिमाल र हिउँप्रतिको आफ्नो अगाध प्रेम र भावनात्मक आत्मीयता प्रकट गरेका छन् । हिउँ केवल एउटा प्राकृतिक वस्तु मात्र नभएर नेपाली पहिचान र आत्मीयताको प्रतीक हो भन्ने भाव व्यक्त गरिएको छ ।
व्याख्या गर्नुहोस् : 'हाम्रो समाजमा रहेका विविधता नै हाम्रा पहिचान हुन् । यी हाम्रा सम्पत्ति पनि हुन् । देशका यस्ता अमूल्य निधिलाई समस्याका रूपमा बुझ्नु हुँदैन ।'
यस व्याख्यांशले नेपाली समाजको बहुसांस्कृतिक र बहुजातीय विशेषतालाई उजागर गर्दछ। समाजमा रहेका विभिन्न भाषा, संस्कृति, भेषभूषा र धर्महरू देशका गहना र सम्पत्ति हुन्, जसले राष्ट्रिय एकता बलियो बनाउँछ। यसलाई द्वन्द्व वा समस्याको रूपमा नहेरी समृद्धिको आधारका रूपमा आत्मसात् गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश दिइएको छ ।
तलको कथांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
[कथांश पाठ सामग्रीका लागि मुख्य कन्टेन्ट हेर्नुहोस्]
प्रश्नहरू: (अ) ममताको मन किन हलुङ्गो भयो ? (आ) ममता र सुबोधका बिचमा मनमुटाउ हुनुको कारण के हो ?
(अ) धेरै समयदेखिको असत्य र असमझदारीको कालो बादल हटेर सत्यको विजय भएकाले तथा मनको पीडादायी बोझ समाप्त भएकाले ममताको मन हलुङ्गो भयो ।
(आ) ममता र सुबोधका बिचमा विचारको भिन्नता, असमझदारी र कुनै विषयमा लामो समयदेखि गुम्सिएर रहेको असत्य वा कटुतापूर्ण व्यवहारका कारण मनमुटाउ भएको देखिन्छ ।
तलको निबन्धांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
[निबन्धांश पाठ सामग्रीका लागि मुख्य कन्टेन्ट हेर्नुहोस्]
प्रश्नहरू: (क) नेपाललाई कसरी आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ ? (ख) नेपालका घरेलु उत्पादनलाई व्यवस्थापन गरी बजारीकरण गर्न कस्ता उपाय अवलम्बन गर्नुपर्ला ?
(क) नेपालका सबैजसो क्षेत्रमा सहकारीलाई प्रभावकारी र व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गरेर देशलाई विभिन्न कुराहरूमा स्वावलम्बी एवम् आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ ।
(ख) स्थानीय सहकारीहरूमार्फत साना उद्यमीलाई पुँजी उपलब्ध गराउने, उचित भण्डारणको व्यवस्था गर्ने र संकलित घरेलु उत्पादनहरूलाई बजारसँग सिधै जोड्ने संयन्त्र बनाएर बजारीकरण गर्न सकिन्छ।
हकिङले मानवीय चेतनालाई नयाँ उचाइमा पुऱ्याउन खेलेको भूमिकाबाट तपाईं सन्तुष्ट हुनुहुन्छ ? कारणसहित प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।
हो, स्टीफन हकिङले शारीरिक अपाङ्गताका बाबजुद पनि विज्ञान, ब्रह्माण्ड विज्ञान (Cosmology) र ब्ल्याक होलसम्बन्धी सिद्धान्तहरू दिएर मानवीय चेतना र सोचलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएका छन् । उनको इच्छाशक्ति र बौद्धिक योगदान प्रेरणादायी छ, त्यसैले म पूर्ण सन्तुष्ट छु ।
'नारी प्रेम र सङघर्षका प्रतिमूर्ति हुन्' भन्ने भनाइ तपाईंलाई कस्तो लाग्यो ? 'विरहिणी दमयन्ती' कथाका आधारमा प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।
यो भनाइ एकदमै सान्दर्भिक र घतलाग्दो छ । 'विरहिणी दमयन्ती' कथामा दमयन्तीले आफ्ना पति नलप्रतिको त्याग र विभिन्न कष्टकर परिस्थितिमा पनि विचलित नभई देखाएको आँट र सङ्घर्षले नारीभित्र अथाह प्रेम र दृढ सङ्घर्षको क्षमता हुन्छ भन्ने कुरालाई पुष्टि गर्छ ।
'एक चिहान' उपन्यासका पात्र गोदत्तप्रसाद र शिवनारानका चरित्रगत विशेषता उल्लेख गर्दै उक्त दुई पात्रमध्ये कसका विशेषता तपाईंलाई राम्रो लाग्यो कारणसहित समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् ।
हृदयचन्द्रसिंह प्रधानद्वारा रचित 'एक चिहान' उपन्यासमा गोदत्तप्रसाद र शिवनारान विपरीत विचारधाराका पात्र हुन् । गोदत्तप्रसाद सामन्ती र शोषक प्रवृत्तिका छन् भने शिवनारान श्रमजीवी, विद्रोही र प्रगतिशील सोचका प्रतिनिधि पात्र हुन्। मलाई शिवनारानको गरिब र उत्पीडित वर्गका पक्षमा लड्ने र न्यायको खोजी गर्ने चरित्रगत विशेषता मनपर्छ।
'हामीलाई बोलाउँछन् हिमचुली' कविताले दिएको मुख्य सन्देश के हो? समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् ।
'हामीलाई बोलाउँछन् हिमचुली' कविताले प्राकृतिक सौन्दर्यको संरक्षण, हिमालको गौरव र नेपालको मौलिक पहिचान जोगाउनु पर्ने मुख्य सन्देश दिन्छ। यसले देशप्रेमको भावना जागृत गराउँदै नेपालीहरूलाई आफ्नै देशको माटो र सम्पदाको कदर गर्न उत्प्रेरित गर्छ ।
कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा २५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् :
(क) आत्मानुशासन (ख) सामाजिक सञ्जालको सदुपयोग (ग) कृषिमा आधुनिकीकरण
(विद्यार्थीले छानिएको एउटा शीर्षकमा २५० शब्दको रचनात्मक निबन्ध लेख्नुपर्नेछ ।)
Frequently asked questions
- Where can I find the NEB Class 12 Compulsory Nepali question paper 2080?
- The full NEB Class 12 Compulsory Nepali 2080 (Supplementary) question paper is available free on Kekkei. You can read every question online and attempt the paper under timed exam conditions.
- Does the Compulsory Nepali 2080 paper come with solutions?
- Yes. Every question on this Compulsory Nepali past paper includes a step-by-step solution, plus instant AI feedback when you attempt it on Kekkei.
- How many marks is the NEB Class 12 Compulsory Nepali 2080 paper?
- The NEB Class 12 Compulsory Nepali 2080 paper carries 75 full marks and is meant to be completed in 180 minutes, across 29 questions.
- Is practising this Compulsory Nepali past paper free?
- Yes — reading and attempting this Compulsory Nepali past paper on Kekkei is completely free.