NEB Class 12 Compulsory Nepali Question Paper 2082 (Set B) Nepal
This is the official NEB Class 12 Compulsory Nepali (अनिवार्य नेपाली) question paper for 2082 Set B, as set in the regular annual examination. It carries 75 full marks and a time allowance of 180 minutes, across 29 questions. On Kekkei you can attempt this Compulsory Nepali past paper online with a timer, get instant AI feedback and step-by-step solutions, and track the topics where you lose marks — completely free. Whether you are revising for your NEB Class 12 Compulsory Nepali exam or solving previous years' question papers, this 2082 paper is a great way to practise under real exam conditions.
दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्या लेख्नुहोस् :
वातावरण प्रदूषणका कारण देखिएको नकारात्मक असरका विषयमा विभिन्न पक्षबाट बहस भइरहेको छ । यसका बारेमा चौतर्फी बहस भए पनि पूर्णत: समाधानको उपाय भने निस्किएको छैन ।
(रेखाङ्कित शब्दहरू: वातावरण, बहस, उपाय)
रेखाङ्कित शब्दहरूको अक्षर संरचना र अक्षर सङ्ख्या निम्नानुसार छ:
| शब्द | अक्षर संरचना (विभाजन) | अक्षर सङ्ख्या |
|---|---|---|
| वातावरण | वा + ता + व + रण | ४ अक्षर |
| बहस | ब + हस | २ अक्षर |
| उपाय | उ + पाय | २ अक्षर |
- वातावरण = वा/ता/व/रण → ४ अक्षर
- बहस = ब/हस → २ अक्षर
- उपाय = उ/पाय → २ अक्षर
दिइएको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :
जीवन सङ्घर्षमय र रमणीय पनि छ जीवन जिउने पढ्तिले पनि यसमा महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेको हुन्छ । सम्पत्ती, इज्जत र काममध्ये कुन पक्ष लाई बढी महत्त्व दिइन्छ भन्ने आधारमा यसको प्रतिफल पनि निर्धारण हुन्छ ।
शुद्ध अनुच्छेद:
जीवन सङ्घर्षमय र रमणीय पनि छ । जीवन जिउने पद्धतिले पनि यसमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन्छ । सम्पत्ति, इज्जत र काममध्ये कुन पक्षलाई बढी महत्त्व दिइन्छ भन्ने आधारमा यसको प्रतिफल पनि निर्धारण हुन्छ ।
मुख्य सुधार:
- पढ्ति → पद्धति
- भुमिका → भूमिका
- सम्पत्ती → सम्पत्ति
- पक्ष लाई → पक्षलाई (पदयोग)
- 'छ जीवन' बिच पूर्णविराम थपिएको ।
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा पारिभाषिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :
हरेक आर्थिक वर्षमा खुरुखुरु राजस्व तिर्ने बानीले जरिबाना तिर्नु पर्दैन । राज्यकोषमा जम्मा भएको उक्त रकमले विकासका कार्यक्रमहरू-सडक निर्माण, वृक्षरोपण, शिक्षा तथा स्वास्थ्यका क्षेत्रमा फटाफट लगानी गरी लाभ लिन सकिन्छ ।
पारिभाषिक शब्द: राजस्व
- वाक्यमा प्रयोग: सरकारले उठाएको राजस्वले देशको विकास निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।
अनुकरणात्मक शब्द: खुरुखुरु (वा फटाफट)
- वाक्यमा प्रयोग: उसले आफ्नो काम खुरुखुरु सकाएर घर फर्कियो ।
(ख) दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा टुक्का पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :
जब पर्यो राती तब बुढी ताती भन्छन् । परीक्षाको तालिका आएपछि मात्र कालोनिलो भएर पढ्न कस्सिएको रामलाई देखेर अभिभावकले अचानको पिर खुकुरीले जानेन भन्दै चित्त दुखाए । यसरी अभिभावकको ओठमुख सुक्ने अवस्था आउनु राम्रो होइन ।
उखान: जब पर्यो राती तब बुढी ताती
- वाक्यमा प्रयोग: परीक्षा नजिकिएपछि मात्र पढ्न थाल्ने रामको हालत 'जब पर्यो राती तब बुढी ताती' भनेजस्तै भयो ।
टुक्का: ओठमुख सुक्नु (वा अचानको पिर खुकुरीले जानेन)
- वाक्यमा प्रयोग: छोराको लापरबाही देखेर बुबाआमाको ओठमुख सुक्यो ।
दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् :
जान्नेको सहयोग लिई उनले पुराना घडी तथा रेडियोका पाटपुर्जाबाट कम्प्युटर बनाएका थिए र यसबाट उनी अवधारणात्मक गणितीय समीकरणको समाधान गर्ने गर्थे ।
(रेखाङ्कित शब्दहरू: जान्ने, लिई, घडी, र, उनी, गर्थे)
रेखाङ्कित शब्दहरूको पदवर्ग निम्नानुसार छ:
| शब्द | पदवर्ग |
|---|---|
| जान्ने | नाम (नामस्थानीय) |
| लिई | क्रियायोगी (पूर्वकालिक क्रिया) |
| घडी | नाम |
| र | संयोजक |
| उनी | सर्वनाम |
| गर्थे | क्रिया |
दिइएको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :
मानिसहरू ग्रामीण क्षेत्रबाट रोजगारीका लागि सहरतिर प्रवेश गर्छन् । चाहेजस्तो जागिर नपाउँदा कतिपय त फेरि गाउँतिर फर्केर खेतीपाती गरी रमाएका पनि छन् ।
तत्सम शब्द (२): क्षेत्र, प्रवेश
आगन्तुक शब्द (२): रोजगारी, जागिर
(टिप्पणी: 'जागिर' फारसी/उर्दू मूलको आगन्तुक हो; 'रोजगारी' पनि आगन्तुक स्रोतको हो ।)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :
आजको अभिभावक सामाजिक र राष्ट्रिय उत्तरदायित्वसमेत बहन गर्न सक्ने हुनुपर्छ । शिक्षालाई मेरुदण्ड मानी शिक्षित र स्वावलम्बी जनशक्तिको उत्पादन गर्दै औद्योगिक र व्यावसायिक परिवेश निर्माण गर्न सामर्थ्यशील हुनुपर्छ ।
उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द (३):
| शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---|---|
| उत्तरदायित्व | उत् (उपसर्ग) + तरदायित्व |
| उत्पादन | उत् (उपसर्ग) + पादन |
| परिवेश | परि (उपसर्ग) + वेश |
प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द (३):
| शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---|---|
| सामाजिक | समाज + इक (प्रत्यय) |
| राष्ट्रिय | राष्ट्र + ईय (प्रत्यय) |
| स्वावलम्बी | स्वावलम्ब + ई (प्रत्यय) |
(ख) दिइएको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी समस्त शब्दको विग्रह र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :
गर्मी बढ्दैसँगै लामखुट्टे फैलिने हुनाले सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ भनेर नीलाम्बरले आजभोलि गाउँगाउँमा सूचना गरिरहेको छ । यस्ता कुरा बुढापाकाका व्यक्तिहरूलाई जानकारी गराउनुपर्छ । लामखुट्टेले रातदिन टोकटाक गर्दै रोगसोग सार्ने जोखिम प्रबल हुन्छ । हामीले आआफ्नो घरआँगनलाई सफा राखी यसबाट बच्नु आवश्यक छ ।
समस्त शब्द र तिनको विग्रह (३):
| समस्त शब्द | विग्रह |
|---|---|
| सरसफाइ | सरसर्ती गरिने सफाइ |
| बुढापाका | बुढा र पाका |
| घरआँगन | घर र आँगन |
द्वित्व व्युत्पन्न शब्द र निर्माण प्रक्रिया (३):
| शब्द | निर्माण प्रक्रिया |
|---|---|
| गाउँगाउँ | गाउँ + गाउँ |
| रातदिन | रात + दिन (नित्य द्वन्द्व) |
| आआफ्नो | आफ्नो + आफ्नो |
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कित पदहरूको कारक पहिचान गरी कारकको नाम लेख्नुहोस् :
बारीमा कोदालीले खनेर पनि राम्रो तरकारी उमार्न सकिन्छ । कुलो, नहर आदि नभएका ठाउँमा धारो र इनारबाट बाल्टीले पानी झिकेर सिँचाई गर्न सकिन्छ । आमाले यसरी गाउँघरमा फलाएको तरकारी मलाई पठाइदिनुहुन्छ । मैले त्यो तरकारी नियमित खाने गरेको छु ।
(रेखाङ्कित पदहरू: बारीमा, कोदालीले, तरकारी, इनारबाट, बाल्टीले, आमाले, मलाई, मैले)
रेखाङ्कित पदहरूको कारक निम्नानुसार छ:
| पद | कारक |
|---|---|
| बारीमा | अधिकरण कारक |
| कोदालीले | करण कारक |
| तरकारी | कर्म कारक |
| इनारबाट | अपादान कारक |
| बाल्टीले | करण कारक |
| आमाले | कर्ता कारक |
| मलाई | सम्प्रदान कारक |
| मैले | कर्ता कारक |
(ख) दिइएको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई एकवचनमा परिवर्तन गर्नुहोस् :
साना बालकहरूलाई पहिला घरमा शिक्षा प्राप्त गर्ने वातावरण चाहिन्छ । उनीहरूका रुचिहरू के के छन् भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ । अभिभावकका रुचिहरू बालकमा थुपार्नु हुँदैन । विद्यालयहरूमा दिइने शिक्षाले बालकहरूलाई सर्वप्रथम आफ्नो देशको माटो पढ्ने र बुझ्ने अवसर प्रदान गर्नुपर्छ ।
एकवचनमा परिवर्तित अनुच्छेद:
सानो बालकलाई पहिला घरमा शिक्षा प्राप्त गर्ने वातावरण चाहिन्छ । उसको रुचि के छ भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ । अभिभावकको रुचि बालकमा थुपार्नु हुँदैन । विद्यालयमा दिइने शिक्षाले बालकलाई सर्वप्रथम आफ्नो देशको माटो पढ्ने र बुझ्ने अवसर प्रदान गर्नुपर्छ ।
मुख्य परिवर्तन: साना बालकहरू → सानो बालक, उनीहरूका रुचिहरू → उसको रुचि, अभिभावकका रुचिहरू → अभिभावकको रुचि, विद्यालयहरू → विद्यालय, बालकहरू → बालक ।
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) सामान्य वर्तमानकालका फरक फरक क्रियापदको प्रयोग गरी आफ्नो मिल्ने साथीका बारेमा चार वाक्यको एक अनुच्छेद लेख्नुहोस् ।
सामान्य वर्तमानकालका फरक-फरक क्रियापद प्रयोग गरिएको अनुच्छेद (मिल्ने साथीका बारेमा):
मेरो मिल्ने साथीको नाम सुजन हो । ऊ हरेक दिन समयमै विद्यालय आउँछ । उसले पढाइका साथै खेलकुदमा पनि राम्रो रुचि राख्छ । दुःख परेका बेला ऊ मलाई सधैँ सहयोग गर्छ ।
(प्रयुक्त भिन्न क्रियापद: हो, आउँछ, राख्छ, गर्छ — सबै सामान्य वर्तमानकाल ।)
(ख) वाच्य परिवर्तन गर्नुहोस् :
यसपालि बिदामा पोखरा गइन्छ । फेवातालमा नौका विहार गरिन्छ । सराङ्कोटबाट माछापुच्छ्रे हेरिन्छ । त्यहाँका पर्यटकीय स्थलहरूबाट आनन्द लिइन्छ ।
कर्तृवाच्यमा परिवर्तित वाक्यहरू:
- यसपालि बिदामा (हामी) पोखरा जान्छौं ।
- (हामी) फेवातालमा नौका विहार गर्छौं ।
- (हामी) सराङ्कोटबाट माछापुच्छ्रे हेर्छौं ।
- (हामी) त्यहाँका पर्यटकीय स्थलहरूबाट आनन्द लिन्छौं ।
(भाववाच्यका वाक्यलाई कर्ता थपी कर्तृवाच्यमा परिवर्तन गरिएको ।)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) दिइएको अनुच्छेदमा रहेका चारओटा वाक्यलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नुहोस् :
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा कवि थिए । उनी निबन्धकार थिए । उनी कथाकार थिए । उनी नेपाली साहित्यका महान् प्रतिभा थिए ।
संश्लेषित (एकवाक्यीकृत) वाक्य:
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा कवि, निबन्धकार र कथाकार रहेका नेपाली साहित्यका महान् प्रतिभा थिए ।
(ख) दिइएका अप्रत्यक्ष कथनका वाक्यहरूलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुहोस् :
चालकले यात्रुहरूलाई बसभित्र धूम्रपान नगर्न आग्रह गरे । डाक्टरले धूम्रपानबाट स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्ने कुरा बताए । गुरुले विद्यार्थीलाई खैनी चुरोट खाने बानी राम्रो होइन भन्नुभयो । विज्ञहरूले स्वास्थ्यप्रति सचेत नागरिकले धूम्रपान त्याग्नुपर्ने कुरामा जोड दिए ।
प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तित वाक्यहरू:
- चालकले यात्रुहरूलाई "तपाईंहरू बसभित्र धूम्रपान नगर्नुहोस्" भनी आग्रह गरे ।
- डाक्टरले "धूम्रपानबाट स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्छ" भने ।
- गुरुले विद्यार्थीलाई "खैनी, चुरोट खाने बानी राम्रो होइन" भन्नुभयो ।
- विज्ञहरूले "स्वास्थ्यप्रति सचेत नागरिकले धूम्रपान त्याग्नुपर्छ" भनी जोड दिए ।
दिइएको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
खगोल विज्ञान विश्व वैज्ञानिक इतिहासमा प्राचीन विज्ञानका रूपमा स्थापित छ । अहिले खगोल विज्ञानका क्षेत्रमा धेरै महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरू प्राप्त भइसकेका छन् । यसतर्फको वैज्ञानिक अध्ययन अहिले ज्ञात ब्रह्माण्डीय पिण्डभन्दा पनि अज्ञात ग्रह तथा पिण्डको रहस्य खोतल्न लक्षित भएको छ । अहिलेका खगोलविद्हरू ब्रह्माण्ड निर्माणको भौतिक तथा रासायनिक प्रक्रियाको अध्ययनमा जुटेका छन् । खगोल विज्ञानको इतिहास केलाउने हो भने हामीले प्राचीन सभ्यतामा पुग्नै पर्छ । उत्पत्तिकालदेखि नै मानव जातिले ग्रह तथा आकाशीय पिण्डहरूका विषयमा जानकारी राख्न गरेको प्रयासलाई खगोल अध्ययनको पहिलो प्रहर मान्न सकिन्छ । ग्रहहरूको प्रक्रिया, जलवायु वा मौसमको परिवर्तन यी सबै प्राग्मानवका प्रारम्भिक जिज्ञासाहरू थिए । प्राचीन मिश्रका नागरिकहरूले प्रत्येक वर्ष बाढी आउनुपूर्व आकाशमा नक्षत्र एक निश्चित स्थितिमा हुन्छ भन्ने पत्ता लगाए । यो पर्यवेक्षण नै प्रमाणयुक्त खगोल अध्ययनको पहिलो पाइला थियो । यो खोजपछि नै उनीहरूलाई नक्षत्रयुक्त आकाशको मानचित्र बनाउन सफलता मिल्यो । फलत: मिश्रवासीहरू यसकै आधारमा पञ्चाङ्ग निर्माण गर्न सफल पनि भए र उनीहरूले नै एक वर्षमा ३६५ दिन हुन्छ भन्ने पत्ता लगाए । सूर्य तथा चन्द्रग्रहणको भविष्यवाणी आजको आधुनिक खगोल विज्ञानमा सहज बनिसकेको छ । प्राचीन बेबिलोनवासीहरू ग्रह तथा नक्षत्रको अध्ययन गरी सूर्य तथा चन्द्रग्रहणको भविष्यवाणी गर्न पहिलोपल्ट सफल भएका थिए । वर्षलाई महिना, सप्ताह, दिन, घण्टा र मिनेटमा बाँड्ने प्रक्रिया पनि बेबिलोनबाटै प्रारम्भ भएको हो । उनीहरूको सोचाइ थियो – आकाश ठूलो चालनी जस्तै छ जसमा असङ्ख्य छिद्रहरू छन् र यिनै छिद्रहरूबाट पृथ्वीमा वर्षा हुन्छ ।
प्रश्नहरू :
(क) अहिले खगोल वैज्ञानिकहरू कुन कुराको अध्ययनमा केन्द्रित छन् ?
(ख) प्रमाणयुक्त खगोल अध्ययनको पहिलो पाइला के थियो ?
(ग) बेबिलोनवासीहरू सूर्य तथा चन्द्रग्रहणको भविष्यवाणी गर्न कसरी सफल भए ?
(घ) वर्षमा ३६५ दिन हुन्छ भन्ने कुरा के आधारमा पत्ता लाग्यो ?
(ङ) मानव जातिको कस्तो प्रयासलाई खगोल अध्ययनको पहिलो प्रहर मान्न सकिन्छ ?
(क) अहिलेका खगोल वैज्ञानिकहरू ज्ञात ब्रह्माण्डीय पिण्डभन्दा पनि अज्ञात ग्रह तथा पिण्डको रहस्य खोतल्ने तथा ब्रह्माण्ड निर्माणको भौतिक र रासायनिक प्रक्रियाको अध्ययनमा केन्द्रित छन् ।
(ख) प्राचीन मिश्रका नागरिकहरूले बाढी आउनुअघि आकाशमा नक्षत्र एक निश्चित स्थितिमा हुन्छ भन्ने पत्ता लगाएको पर्यवेक्षण नै प्रमाणयुक्त खगोल अध्ययनको पहिलो पाइला थियो ।
(ग) बेबिलोनवासीहरू ग्रह तथा नक्षत्रको अध्ययन गरेर सूर्य तथा चन्द्रग्रहणको भविष्यवाणी गर्न पहिलोपल्ट सफल भएका थिए ।
(घ) मिश्रवासीहरूले नक्षत्रयुक्त आकाशको मानचित्र बनाई त्यसकै आधारमा पञ्चाङ्ग निर्माण गरेपछि एक वर्षमा ३६५ दिन हुन्छ भन्ने पत्ता लाग्यो ।
(ङ) उत्पत्तिकालदेखि नै मानव जातिले ग्रह तथा आकाशीय पिण्डहरूका विषयमा जानकारी राख्न गरेको प्रयासलाई खगोल अध्ययनको पहिलो प्रहर मान्न सकिन्छ ।
दिइएको अनुच्छेद पढी मुख्य मुख्य चारओटा बुँदा टिपोट गर्नुहोस् र एकतृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् :
जिज्ञासा नै ज्ञानको बीज हो । जिज्ञासा वृत्तिलाई विकसित गर्नु र त्यसमा उत्तम संस्कारको स्थापना गर्नुमा नै शिक्षाको उपयोगिता रहेको हुन्छ । यसै कारणले जुन शिक्षाले मानवमा सद्वृत्तिको जागरण गर्दैन, जसले मानवलाई भोगप्रधान प्रेयोमार्गबाट कल्याणप्रधान श्रेयोमार्गतर्फ लग्दैन, मानव मनमा पसेर मानवलाई एक श्रेष्ठ जीवनस्वप्नले भरिदिँदैन त्यो शिक्षा होइन, साक्षरता मात्र हो । आज यस किसिमको साक्षरता नै संसारका अनेक जटिल समस्याको कारण बन्न पुगेको छ । यस कारण शिक्षा हाम्रो धर्म र संस्कृतिको अनुकूल हुनुपर्छ । विद्यार्थीले विद्यालयमा मात्र सबै कुरा सिक्छन् भन्नु ठूलो भुल हुन जान्छ । बालक परिवारमा, बाटामा, मित्रसम्पर्कमा र सर्वत्र केही न केही सिकिरहेको हुन्छ । ऊ आफ्ना मातापिता, बन्धुबान्धव, साथीसँगाती, परिचित, अपरिचित मानिसको व्यवहारबाट पनि धेरथोर सिकिरहेको हुन्छ । यस कारण समाजको वातावरण दूषित हुनु हुँदैन । समाजको वातावरणको परिष्कार गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ । यसका लागि अर्थप्रधान जीवनदृष्टिका ठाउँमा कर्तव्यप्रधान जीवनदृष्टिको स्थापना अत्यन्त आवश्यक छ । कर्तव्यप्रधान जीवनदृष्टिको निर्माण संस्कृतिमूलक शिक्षाबाट हुने गर्दछ । यस्तो शिक्षाबाट मानव असल त हुन्छ नै साथै सफल पनि हुन्छ ।
मुख्य चार बुँदा टिपोट:
- जिज्ञासा नै ज्ञानको बीज हो र जिज्ञासालाई उत्तम संस्कारसहित विकसित गर्नुमा नै शिक्षाको उपयोगिता छ ।
- जसले मानवलाई सद्वृत्ति र श्रेयोमार्गतिर लैजाँदैन, त्यो शिक्षा होइन, साक्षरता मात्र हो ।
- बालकले विद्यालयमा मात्र होइन, परिवार, साथीसङ्गत र समाजका हरेक व्यवहारबाट सिक्छ, त्यसैले समाजको वातावरण परिष्कृत हुनुपर्छ ।
- अर्थप्रधानको साटो कर्तव्यप्रधान जीवनदृष्टि दिने संस्कृतिमूलक शिक्षाले मानवलाई असल र सफल दुवै बनाउँछ ।
सारांश (लगभग एकतृतीयांश):
जिज्ञासालाई असल संस्कारसहित विकसित गर्नु नै साँचो शिक्षा हो । सद्वृत्ति जगाई मानवलाई श्रेयोमार्गतिर नलैजाने शिक्षा केवल साक्षरता हो, जुन समस्याको कारण बनेको छ । बालक विद्यालयसँगै परिवार र समाजबाट पनि सिक्ने हुनाले समाजको वातावरण स्वच्छ राख्नु अनिवार्य छ । अर्थप्रधान दृष्टिको ठाउँमा कर्तव्यप्रधान जीवनदृष्टि दिने संस्कृतिमूलक शिक्षाले मात्र मानवलाई असल र सफल बनाउँछ ।
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) स्वदेशमै निर्मित सिस्नो तथा अल्लोका कपडाहरूको प्रचार प्रसारका लागि उत्पादक कम्पनीका तर्फबाट गरिने विज्ञापनको नमुना तयार पार्नुहोस् ।
विज्ञापन (नमुना)
स्वदेशी सिस्नो र अल्लोको कपडा — हाम्रो माटोको गौरव!
हिमाली अल्लो उद्योग प्रा. लि. ले प्रस्तुत गर्दछ:
- १००% प्राकृतिक रेसा — सिस्नो र अल्लोबाट तयार पारिएको
- रसायनरहित, छालामैत्री र वातावरणमैत्री
- जाडोमा न्यानो, गर्मीमा सिरसिरे — हरेक मौसममा आरामदायी
- नेपाली कालिगडको हस्तकलाले सजिएको परम्परागत डिजाइन
"विदेशी होइन, स्वदेशी रोजौं — स्वदेशी अपनाऔं, स्वावलम्बी बनौं ।"
खरिदका लागि सम्पर्क: हिमाली अल्लो उद्योग प्रा. लि., काठमाडौँ | फोन: ०१-XXXXXXX
(ढाँचा: आकर्षक शीर्षक → उत्पादनको विशेषता → नारा → सम्पर्क विवरण ।)
(ख) आफ्नो जग्गामा स्वास्थ्य चौकी निर्माण गर्नका लागि वडा कार्यालयलाई दिइने मन्जुरीनामाको नमुना लेख्नुहोस् ।
मन्जुरीनामा (नमुना)
मिति: २०८२।.....।.....
श्री वडा अध्यक्षज्यू,
.......... गाउँपालिका/नगरपालिका, वडा नं. ....
विषय: स्वास्थ्य चौकी निर्माणका लागि जग्गा प्रयोगसम्बन्धी मन्जुरीनामा ।
महोदय,
उपर्युक्त विषयमा म .......... (नाम), .......... (ठेगाना) को नाममा रहेको कित्ता नं. ...., क्षेत्रफल .......... को जग्गा सार्वजनिक हितका लागि स्वास्थ्य चौकी निर्माण गर्न खुसीसाथ मन्जुरी दिएको व्यहोरा अनुरोध गर्दछु । उक्त जग्गा निर्माणका लागि उपलब्ध गराउँदा मलाई कुनै आपत्ति नभएको र भविष्यमा यसउपर कुनै दाबीविरोध नगर्ने समेत यसै मन्जुरीनामाद्वारा जनाउँदछु ।
निवेदक,
नाम: ..........
ठेगाना: ..........
हस्ताक्षर: ..........
सम्पर्क नं.: ..........
(ढाँचा: मिति → सम्बोधन → विषय → मन्जुरीको व्यहोरा → निवेदकको नाम, ठेगाना, हस्ताक्षर ।)
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) तपाईं सहभागी भएको कुनै साहित्यिक कार्यक्रमका गतिविधिलाई समेटी १५० शब्दमा नघटाई प्रतिवेदन लेख्नुहोस् ।
प्रतिवेदन (साहित्यिक कार्यक्रम)
शीर्षक: 'राष्ट्रिय कविता गोष्ठी'सम्बन्धी प्रतिवेदन
मिति २०८२ साल .......... गते शनिबार .......... क्याम्पसको सभाहलमा 'राष्ट्रिय कविता गोष्ठी' सम्पन्न भयो । कार्यक्रमको प्रमुख आतिथ्य वरिष्ठ साहित्यकार .......... ले गर्नुभएको थियो भने सभापतित्व क्याम्पस प्रमुखले गर्नुभएको थियो । कार्यक्रम दीप प्रज्वलनसहित बिहान ११ बजे सुरु भयो ।
गोष्ठीमा देशका विभिन्न ठाउँबाट आएका २५ जना कविले स्वरचित कविता वाचन गरे । कविताहरूमा देशप्रेम, सामाजिक चेतना, प्रकृति र समसामयिक विषयको प्रभावकारी प्रस्तुति थियो । श्रोतावर्गले हरेक रचनालाई तालीसहित स्वागत गरे । बिचमा समीक्षात्मक टिप्पणी पनि भयो जसले नवकविलाई मार्गदर्शन गर्यो ।
अन्त्यमा उत्कृष्ट तीन कवितालाई पुरस्कार प्रदान गरियो र सभापतिले मन्तव्य राख्दै साहित्यिक गतिविधि निरन्तर सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुभयो । दिउँसो २ बजे धन्यवाद ज्ञापनसहित कार्यक्रम समापन भयो । समग्रमा कार्यक्रम सफल, उत्साहजनक र प्रेरणादायी रह्यो ।
प्रतिवेदक: ..........
मिति: ..........
(ख) 'अव्यवस्थित सहरीकरण र यसको असर' शीर्षकमा १५० शब्दमा नघटाई टिप्पणी लेख्नुहोस् ।
टिप्पणी: अव्यवस्थित सहरीकरण र यसको असर
जनसङ्ख्याको चाप, रोजगारीको खोजी र सुविधाको आकर्षणका कारण गाउँबाट सहरतिर हुने बसाइँसराइले हाम्रा सहरहरूमा अव्यवस्थित सहरीकरण बढिरहेको छ । पूर्वयोजनाविना घरटहरा ठडिँदा, खुला ठाउँ हराउँदै र कृषियोग्य जमिन प्लटिङमा परिणत हुँदै गएका छन् ।
यसको असर बहुआयामिक छ । पहिलो, खानेपानी, सडक, ढल र फोहोर व्यवस्थापनजस्ता पूर्वाधारमा चाप बढेर सेवा अपुग भएको छ । दोस्रो, हरियाली घट्दा वायु तथा ध्वनि प्रदूषण बढेको छ र पानीको स्रोत सुक्दै गएको छ । तेस्रो, अव्यवस्थित बसोबासले बाढी, पहिरो र भूकम्पजस्ता विपद्को जोखिम थपेको छ । साथै, ट्राफिक जाम, अपराध र सामाजिक विकृति पनि बढ्दै गएका छन् ।
यसको समाधानका लागि वैज्ञानिक सहरी योजना, भवन संहिताको कडाइका साथ कार्यान्वयन, खुला ठाउँ र हरियालीको संरक्षण तथा सन्तुलित विकेन्द्रीकरण आवश्यक छ । सुनियोजित सहरीकरणले मात्र दिगो र स्वस्थ बसोबासको आधार तयार पार्न सक्छ ।
कुनै एकको व्याख्या गर्नुहोस् :
(क) प्रकृतिसित जुध्नु नै जीवनको रमाइलो हो ।
व्याख्या: "प्रकृतिसित जुध्नु नै जीवनको रमाइलो हो ।"
सन्दर्भ: यो भनाइले मानव जीवन र प्रकृतिबीचको सङ्घर्षमय तर सार्थक सम्बन्धलाई उजागर गर्दछ ।
भावार्थ: जीवन सधैँ सहज र सजिलो हुँदैन; जाडो, गर्मी, वर्षा, हिमपात, पहाड, नदी आदि प्राकृतिक बाधा र चुनौतीसँग जुझ्दै अघि बढ्नुपर्छ । यिनै कठिनाइसँग सामना गर्दै, परिश्रम र साहसका साथ अघि बढ्नुमा नै जीवनको साँचो आनन्द र रमाइलो लुकेको छ । प्रकृतिसँग पलायन भएर होइन, बरु यसका चुनौतीलाई स्वीकार गरेर तिनलाई जित्ने प्रयासमा नै जीवनको गति, उमङ्ग र सार्थकता निहित हुन्छ । सङ्घर्षविनाको जीवन निष्क्रिय र निरस हुन्छ; सङ्घर्षले नै जीवनलाई जीवन्त बनाउँछ ।
विशेषता: यस भनाइमा सङ्घर्षशील जीवनदृष्टि, आशावाद र कर्मठताको सन्देश सरल तर प्रभावकारी भाषामा अभिव्यक्त भएको छ ।
(ख) उकालीको चिसो पानी अँजुलीले खाउँला देउरालीको बिसौनीमा सुसेलीले गाउँला ।
व्याख्या:
"उकालीको चिसो पानी अँजुलीले खाउँला देउरालीको बिसौनीमा सुसेलीले गाउँला ।"
सन्दर्भ: यी पङ्क्तिहरूले पहाडी जनजीवन, यात्रा र प्रकृतिप्रेमको मनोरम चित्र प्रस्तुत गर्दछन् ।
भावार्थ: कवि पहाडी यात्राको सुखद कल्पना गर्दै भन्छन्— उकालो चढ्दा भेटिने स्वच्छ र चिसो पानी म अँजुली बनाएर पिउनेछु अनि देउरालीको बिसौनी (विश्राम गर्ने ठाउँ) मा बसेर सुसेली हालेर गीत गाउनेछु । यहाँ साधारण ग्रामीण जीवनका सरल सुखहरू—प्राकृतिक पानीको स्वाद र खुला हृदयले गाइने सुसेली—मा नै सच्चा आनन्द लुकेको देखाइएको छ । यसले प्रकृतिसँगको घनिष्ठता, सन्तोष र पहाडी जीवनप्रतिको प्रेमलाई व्यक्त गर्दछ ।
विशेषता: लोकलयमा रचिएका यी पङ्क्तिमा 'उकाली', 'देउराली', 'बिसौनी', 'सुसेली'जस्ता ठेट नेपाली शब्दले माटोको सुगन्ध र पहाडी परिवेशको जीवन्त चित्र उतारेका छन् ।
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) तलको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् :
हो र आमा ! "हो, तिमी जन्मँदा तिम्रो कलिलो अनुहारमा त्यसकै छाया देख्ने आशा गरेकी थिएँ तिम्रो हिस्सी परेको हँसाइमा त्यसैको सुन्दर छवि तिम्रो तोते बोलीमा त्यसैको मधुर ध्वनि तर त्यो मिठो गीतले तिमीलाई आफ्नो बाँसुरी बनाएनछ । त्यो तिमी नै होला भन्ने मेरो यौवनभरिको सपना थियो ।"
प्रश्नहरू :
(अ) आमाको सपना के थियो ?
(आ) 'त्यो मिठो गीतले तिमीलाई आफ्नो बाँसुरी बनाएनछ' भन्नुको तात्पर्य के हो ?
(अ) आमाको सपना के थियो ?
आमाको सपना थियो— आफूले मनभरि चाहेको, आफ्ना गुण, हाँसो र मधुर वाणीको प्रतिबिम्ब बोकेको आदर्श सन्तान आफ्नो छोरा/छोरीमा देख्नु । अर्थात् आफ्ना सम्पूर्ण आशा र आकाङ्क्षा पूरा गर्ने सन्तानको रूपमा यिनलाई हुर्केको हेर्ने नै आमाको आजीवन सपना थियो ।
(आ) 'त्यो मिठो गीतले तिमीलाई आफ्नो बाँसुरी बनाएनछ' भन्नुको तात्पर्य:
यसको तात्पर्य हो— आमाले कल्पना गरेको आदर्श, सुन्दर र मधुर जीवन (मिठो गीत) ले सन्तानलाई आफ्नो माध्यम (बाँसुरी) बनाउन सकेन; अर्थात् सन्तान आमाको अपेक्षाअनुरूप, उक्त आदर्शको वाहक बन्न सकेन । आमाको यौवनभरिको सपना अधुरै रहेको पीडा यस अभिव्यक्तिमा झल्किन्छ ।
(ख) दिइएको प्रबन्धांश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् :
नेपालको आर्थिक विकासमा सहकारीले ठूलो योगदान दिन सक्ने कुरा केही वर्षभित्र यसले गरेका विभिन्न कार्यबाट थाहा पाउन सकिन्छ । यसैले समाजका सबै क्षेत्रमा सहकारीको आवश्यकता सबैतिरबाट महसुस गरिएको छ । सहकारी विभागको वि.सं. २०७७ को तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा २९,८८६ सहकारी सञ्चालन भए पनि अहिलेसम्म सबै क्षेत्रमा सहकारीको सञ्चालन हुन सकेको छैन । सबैजसो क्षेत्रमा सहकारीलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरिएको खण्डमा नेपाल धेरै कुरामा स्वावलम्बी हुन सक्ने देखिन्छ ।
प्रश्नहरू :
(अ) नेपाललाई कसरी आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ ?
(आ) नेपालका घरेलु उत्पादनलाई व्यवस्थापन गरी बजारीकरण गर्न कस्ता उपाय अवलम्बन गर्नुपर्ला ?
(अ) नेपाललाई कसरी आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ ?
समाजका सबैजसो क्षेत्रमा सहकारीलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरी, स्थानीय स्रोत–साधनको सदुपयोग गर्दै, कृषि, उद्योग र घरेलु उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिएर नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउन सकिन्छ । सामूहिक प्रयास र लगानीमार्फत उत्पादन बढाई आयातमा निर्भरता घटाउनु नै आत्मनिर्भरताको आधार हो ।
(आ) घरेलु उत्पादनको व्यवस्थापन र बजारीकरणका उपाय:
- उत्पादनको गुणस्तर सुधार गरी आकर्षक प्याकेजिङ र ब्रान्डिङ गर्ने ।
- सहकारी तथा कृषकलाई बजारसम्म पहुँच दिने हाटबजार र बिक्री केन्द्र स्थापना गर्ने ।
- स्वदेशी उत्पादनको प्रचारप्रसार र 'स्वदेशी अपनाऔं' अभियान चलाउने ।
- यातायात, भण्डारण र बजार सूचनाको व्यवस्था मिलाउने तथा सरकारी अनुदान र सहुलियत ऋण उपलब्ध गराउने ।
कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) 'गोर्खे' कथामा पेशल र सतपालमध्ये कसको भूमिका मुख्य रहेको छ ? आफ्नो प्रतिक्रिया लेख्नुहोस् ।
'गोर्खे' कथामा मुख्य भूमिका — प्रतिक्रिया:
'गोर्खे' कथामा पेशल र सतपाल दुई महत्त्वपूर्ण पात्र भए पनि मेरो विचारमा सतपालको भूमिका बढी मुख्य रहेको छ । सतपाल कथाको त्यस्तो पात्र हो जसको दृष्टिकोण, व्यवहार र निर्णयले कथाको घटनाक्रम र सन्देशलाई अघि बढाउँछ । गोर्खेप्रतिको समाजको व्यवहार, विभेद र मानवीय संवेदनाको प्रश्न सतपालकै माध्यमबाट उठान भएको छ; त्यसैले कथाको केन्द्रीय भाव उद्घाटनमा उसको योगदान अग्रणी छ ।
पेशल पनि कथामा प्रभावकारी पात्र हो र घटनालाई जीवन्त बनाउन सहयोग गर्छ, तर ऊ सहायक भूमिकामा बढी देखिन्छ । कथाको मूल विषयवस्तु—जातीय/सामाजिक विभेद र मानवताको सन्देश—लाई अघि बढाउने प्रेरक शक्तिका रूपमा सतपाल नै बढी सक्रिय हुनाले उसैको भूमिका मुख्य रहेको मेरो प्रतिक्रिया छ ।
(टिप्पणी: पाठ्यपुस्तकको कथाको विस्तृत अध्ययनका आधारमा तर्क पुष्टि गर्न सकिन्छ ।)
(ख) "नयाँ कुराको परिकल्पना गर्ने जोखिम मोल्नुभन्दा पनि अरूले गरेको हेरेर त्यसैको अनुसरण गर्ने, अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा गर्ने चलन छ ।" यस भनाइप्रति तपाईंको सहमति वा असहमति के छ ? तर्कसहित लेख्नुहोस् ।
भनाइप्रति प्रतिक्रिया (तर्कसहित):
"नयाँ कुराको परिकल्पना गर्ने जोखिम मोल्नुभन्दा अरूको अनुसरण गर्ने, अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा गर्ने चलन छ" भन्ने भनाइसँग म आंशिक रूपमा सहमत छु ।
सहमतिका तर्क:
- हाम्रो समाजमा मौलिक सोच र नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन कम छ; धेरैले सफल भएको कामको नक्कल मात्र गर्छन्, जसले रचनात्मकता दबाउँछ ।
- असफल हुने डरले मानिस जोखिम लिन हिच्किचाउँछन् र सजिलो बाटो रोज्छन् ।
- अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाले एकले अर्कालाई खुट्याउने प्रवृत्ति बढाउँछ, जसले सामूहिक प्रगति रोक्छ ।
आंशिक असहमतिका तर्क:
- आजको पुस्ता उद्यमशीलता, स्टार्टअप र नवप्रवर्तनतिर पनि उत्साहका साथ अघि बढिरहेको छ ।
- अनुसरण सधैँ नकारात्मक होइन; असल कुराको अनुसरणले सिकाइलाई छिटो बनाउँछ ।
निष्कर्ष: जोखिम मोलेर नयाँ परिकल्पना गर्ने साहस र स्वस्थ प्रतिस्पर्धालाई प्रोत्साहन दिए मात्र समाजले मौलिक प्रगति गर्न सक्छ ।
कुनै एक प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् :
(क) डाक्टर गोदत्तप्रसाद कस्तो पात्र हो र उसले नानी थकूलाई किन आफ्नी बनाउन सकेन ? 'एक चिहान' उपन्यासका आधारमा विवेचना गर्नुहोस् ।
'एक चिहान' उपन्यासमा डाक्टर गोदत्तप्रसादको पात्र-विवेचना
भूमिका: लीलबहादुर क्षत्रीको 'एक चिहान' (वा सम्बन्धित पाठ्यउपन्यास) मा गोदत्तप्रसाद एक शिक्षित, संवेदनशील तर परिस्थिति र सामाजिक बन्धनबाट जेलिएको केन्द्रीय पात्रका रूपमा चित्रित छन् ।
गोदत्तप्रसाद कस्तो पात्र हो:
- ऊ शिक्षित, बौद्धिक र भावुक स्वभावको डाक्टर हो; उसमा प्रेम र मानवीय संवेदना प्रबल छन् ।
- आदर्श र यथार्थबीच निरन्तर द्वन्द्वमा परेको, निर्णय लिन हिच्किचाउने अन्तर्मुखी प्रकृतिको छ ।
- सामाजिक मर्यादा, परिवार र परिस्थितिको दबाबले उसको व्यक्तिगत इच्छा र प्रेम दबिन्छ ।
नानी थकूलाई किन आफ्नी बनाउन सकेन:
- सामाजिक–पारिवारिक बन्धन: तत्कालीन समाजको मर्यादा, जातीय/वर्गीय संरचना र पारिवारिक अपेक्षाले उनीहरूको मिलनमा बाधा हाल्यो ।
- गोदत्तको दुविधाग्रस्त स्वभाव: ऊ निर्णायक भएर अघि बढ्न सकेन; आदर्श र कर्तव्यको बोझमा उसको प्रेम पराजित भयो ।
- परिस्थितिजन्य प्रतिकूलता: समय, परिस्थिति र जीवनका दुःखद घटनाक्रमले दुवैलाई एकाकार हुन दिएनन् ।
- नियति र विछोडको त्रासदी: उपन्यासको करुण अन्त्यले प्रेम र मिलनको असफलतालाई 'एक चिहान' को प्रतीकमार्फत मार्मिक रूपमा उजागर गर्छ ।
निष्कर्ष: गोदत्तप्रसाद संवेदनशील तर परिस्थिति र आफ्नै दुविधाको सिकार बनेको त्रासद नायक हो । व्यक्तिगत प्रेमभन्दा सामाजिक बन्धन र निर्णयहीनता भारी पर्दा उसले नानी थकूलाई आफ्नी बनाउन सकेन— यही उपन्यासको केन्द्रीय करुणान्त सन्देश हो ।
(टिप्पणी: पाठ्यपुस्तकका विशिष्ट घटना–प्रसङ्ग उद्धृत गरी विवेचनालाई थप पुष्ट पार्न सकिन्छ ।)
(ख) "दृढ इच्छा शक्ति, ज्ञानशक्ति र क्रियाशक्ति सामु शारीरिक रोग शक्तिहीन हुन्छ" भन्ने भनाइलाई 'स्टिफन विलियम हकिङ' पाठका आधारमा पुष्टि गर्नुहोस् ।
'स्टिफन विलियम हकिङ' पाठका आधारमा भनाइको पुष्टि
भनाइ: "दृढ इच्छाशक्ति, ज्ञानशक्ति र क्रियाशक्ति सामु शारीरिक रोग शक्तिहीन हुन्छ ।"
भूमिका: स्टिफन विलियम हकिङ बीसौं शताब्दीका महान् भौतिकशास्त्री हुन्, जसले असाध्य शारीरिक रोग (मोटर न्युरोन/ALS) सँग जुझ्दै पनि विज्ञानमा युगान्तकारी योगदान दिए । उनको जीवनले उपर्युक्त भनाइलाई पूर्ण रूपमा पुष्टि गर्छ ।
१. दृढ इच्छाशक्ति:
- २१ वर्षको कलिलो उमेरमै हकिङलाई असाध्य रोग लाग्यो र डाक्टरले केही वर्ष मात्र बाँच्ने भने । तर हकिङले हार मानेनन्; जिउने र अनुसन्धान गर्ने अदम्य इच्छाशक्तिले उनी दशकौंसम्म सक्रिय रहे ।
२. ज्ञानशक्ति:
- शरीरले साथ नदिए पनि उनको मस्तिष्क सक्रिय रह्यो । ब्ल्याक होल, ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र समयसम्बन्धी क्रान्तिकारी सिद्धान्त प्रतिपादन गरी 'A Brief History of Time' जस्तो विश्वप्रसिद्ध कृति लेखे । ज्ञानको बलले उनले शारीरिक सीमालाई जिते ।
३. क्रियाशक्ति:
- ह्विलचियर र वाणी-यन्त्रको सहाराले बोल्न र हलचल गर्न नसक्ने अवस्थामा पनि उनले निरन्तर अध्ययन, अनुसन्धान, अध्यापन र भाषण गरे । लगनशील कर्मले उनको रोगलाई निरर्थक बनाइदियो ।
निष्कर्ष: हकिङको जीवनले प्रमाणित गर्छ— शरीर रोगी भए पनि यदि इच्छाशक्ति दृढ छ, ज्ञान विशाल छ र कर्म निरन्तर छ भने रोगले मानवलाई पराजित गर्न सक्दैन । यसरी उनको सङ्घर्षमय सफलताले 'दृढ इच्छाशक्ति, ज्ञानशक्ति र क्रियाशक्ति सामु शारीरिक रोग शक्तिहीन हुन्छ' भन्ने भनाइ पूर्णतः सत्य ठहर्छ ।
कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा २५० शब्दको निबन्ध लेख्नुहोस् :
(क) मेरो देश: मेरो कर्मभूमि
(ख) खेलकुदको महत्त्व
(ग) सामाजिक सञ्जालको सदुपयोग
सामाजिक सञ्जालको सदुपयोग
भूमिका: सूचना–प्रविधिको आजको युगमा फेसबुक, इन्स्टाग्राम, युट्युब, ट्विटर (एक्स), टिकटक र ह्वाट्सएपजस्ता सामाजिक सञ्जालले मानव जीवनलाई व्यापक रूपमा प्रभावित गरेका छन् । यिनले विश्वलाई एउटै सानो गाउँमा परिणत गरिदिएका छन् । सामाजिक सञ्जाल आफैंमा न राम्रो हो न नराम्रो; यसको प्रयोग कसरी गरिन्छ भन्नेमा यसको उपयोगिता वा हानि निर्भर रहन्छ ।
सामाजिक सञ्जालका सकारात्मक पक्ष (सदुपयोग):
- सूचना र ज्ञानको आदानप्रदान: क्षणभरमै देश–विदेशका सूचना, समाचार र ज्ञान प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
- शिक्षा र सिकाइ: अनलाइन कक्षा, शैक्षिक भिडियो र अध्ययन सामग्रीमार्फत सिकाइलाई सहज बनाएको छ ।
- सम्बन्ध र सम्पर्क: टाढा रहेका आफन्त, साथीसँग सजिलै सम्पर्क राख्न सकिन्छ ।
- रोजगारी र व्यवसाय: अनलाइन व्यापार, डिजिटल मार्केटिङ र फ्रिल्यान्सिङमार्फत आम्दानीका अवसर सिर्जना भएका छन् ।
- जनचेतना: सामाजिक मुद्दा, स्वास्थ्य, विपद् सूचना र असल अभियानहरू द्रुत गतिमा फैलाउन सकिन्छ ।
दुरुपयोगका पक्ष (सतर्कता आवश्यक): गलत सूचना (फेक न्युज), साइबर अपराध, समय बर्बादी, गोपनीयता उल्लङ्घन, अनलाइन ठगी र मानसिक तनावजस्ता समस्या पनि यससँगै आउँछन् । विशेषगरी विद्यार्थी–युवामा पढाइप्रतिको ध्यान भङ्ग हुने र अनावश्यक विवादमा फस्ने जोखिम रहन्छ ।
सदुपयोगका उपाय:
- निश्चित समय तोकेर सीमित र उद्देश्यमूलक प्रयोग गर्ने ।
- सूचनाको सत्यता जाँचेर मात्र विश्वास र सेयर गर्ने ।
- शैक्षिक, सिर्जनात्मक र सकारात्मक सामग्रीमा बढी समय दिने ।
- व्यक्तिगत गोपनीयता र साइबर सुरक्षाप्रति सचेत रहने ।
निष्कर्ष: सामाजिक सञ्जाल आजको अपरिहार्य साधन हो । यसलाई विवेकपूर्वक र अनुशासित ढङ्गले प्रयोग गर्न सके यो ज्ञान, सम्पर्क, रोजगारी र विकासको शक्तिशाली माध्यम बन्न सक्छ । त्यसैले हामीले यसको दुरुपयोग होइन, सदुपयोगमा ध्यान दिनु आजको आवश्यकता हो ।
Frequently asked questions
- Where can I find the NEB Class 12 Compulsory Nepali question paper 2082?
- The full NEB Class 12 Compulsory Nepali 2082 (regular) question paper is available free on Kekkei. You can read every question online and attempt the paper under timed exam conditions.
- Does the Compulsory Nepali 2082 paper come with solutions?
- Yes. Every question on this Compulsory Nepali past paper includes a step-by-step solution, plus instant AI feedback when you attempt it on Kekkei.
- How many marks is the NEB Class 12 Compulsory Nepali 2082 paper?
- The NEB Class 12 Compulsory Nepali 2082 paper carries 75 full marks and is meant to be completed in 180 minutes, across 29 questions.
- Is practising this Compulsory Nepali past paper free?
- Yes — reading and attempting this Compulsory Nepali past paper on Kekkei is completely free.