NEB Class 12 Compulsory Nepali Question Paper 2080 (Set B)

तलको वाक्यमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरूको अक्षर संरचना देखाई अक्षर सङ्ख्यासमेत लेख्नुहोस् :

सुखी र समृद्ध जीवनका लागि सुस्वास्थ्य अपरिहार्य कुरा हो । समुचित आहारबिहारबाट सुस्वास्थ्यको प्राप्ति हुन्छ । पूर्वीय संस्कृतिको के मान्यता छ भने आहार र विहारमा ध्यान दिने हो भने स्वास्थ्यको संरक्षण गर्न कठिनाइ हुँदैन ।

तलको अनुच्छेदलाई शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् :

हामी अघि बढ्यौं । बाटोमा कुकुरहरू भुकिरहेका थिए । साँच्चै नै यउटा घरभीत्र लालटिन बलिरहेको देखियो ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) तलको अनुच्छेदबाट एउटा प्राविधिक शब्द र एउटा अनुकरणात्मक शब्द पहिचान गरी एक एकओटा वाक्य बनाउनुहोस् ।

सामाजिक सञ्जालमा छापिएका कतिपय भ्रामक समाचारले अचेल मानिसका ओठतालु छिनभरमै सुकाई प्याब्याक्ति बनाएका घटना सुनिएकै हो । ...

अथवा

(ख) तलको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा टुक्का पहिचान गरी तिनको प्रयोग गरेर एक एकओटा वाक्य बनाउनुहोस् ।

खुट्टा तान्ने बानी भएको विकासले हुने बिरुवाको चिल्लो पातको उदाहरण बनेको सेवकको झोलाबाट गृहकार्यको कापी झिकेर आफ्नो भनी गुरुबालाई देखायो ...

तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दको पदवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् :

के म आफ्नो लागि आफैँले खाल्डो खनिरहेकी त छैन ? आखिर सामाजिक प्रतिष्ठा पनि वैयक्तिक मर्यादा र महत्त्वका लागि नभइनहुने पक्ष हो ।

तलको अनुच्छेदबाट दुईओटा तत्सम शब्द र दुईओटा आगन्तुक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् :

गहिरो अनुसन्धान र सम्बद्ध किताबको प्रशस्त अध्ययन गरेर मात्र उपयुक्त कानुनको निर्माण गर्न सकेमा सबैलाई न्याय सुनिश्चित भएको महसुस गराउन सकिन्छ तर इन्टरनेटको प्रयोग गरी अर्काको लिखत डाउनलोड गरी बजारीकरण गर्नेबाट के आश गर्नु ?

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एक शब्द निर्माण गर्नुहोस् :

उपसर्ग : अनु, परि, सु

प्रत्यय : अक, इय, ले

अथवा

(ख) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द र तीनओटा द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी तिनको निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् :

एउटै गाउँका मानिसहरूमध्ये कोही दुईजिब्रे र कामचोर प्रवृत्तिका छन् जसलाई आफ्नो इज्जतसिज्जतको कुनै मतलब छैन तर देशहितमा लागेर आ-आफ्नो भूमिकासहित देश-विदेश घुम्दै मरमत मागी सुखदुःखका साथ स्वदेश फर्किएका यशोधरा र गजानन भने छरछिमेकका घरघरमा चर्चित बनेको देख्दा कामचोरहरू लुरुरु घरभित्र पस्छन् ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) ले, लाई, निम्ति, द्वारा, देखि, बाट, को र मा विभक्ति लागेका कारक प्रयोग भएका आठओटा वाक्यमा आफ्नो क्षेत्रमा गरिएको वृक्षरोपण कार्यक्रमको वर्णन गर्नुहोस् ।

अथवा

(ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई तृतीय पुरुषमा परिवर्तन गर्नुहोस् :

म विद्यालयबाट घर आएँ । म खाजा खाएर घुम्न निस्किएँ । मैले गृहकार्य गर्न बिर्सें । मैले अर्को दिनदेखि गृहकार्य नगरी बाहिर नजाने वाचा गरेँ ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) तलका वाक्यलाई वाक्य ढाँचासहित सम्भावनार्थकमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् :

रमेश इन्जिनियर बन्छन् भने रवि शिक्षक बन्छन् । रमेशकी साथी सविता कविता लेख्छिन् । मौसम गीत गाउँछन् । तिनीहरू सबैको चाहना पूरा हुन्छ ।

अथवा

(ख) तलका वाक्यहरूलाई वाच्य परिवर्तन गरी वाक्य ढाँचासमेत मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् :

आज कविता लेखन प्रतियोगितामा सहभागी भइन्छ । निर्णायकहरूको निर्देशनअनुसार कविता लेख्न सुरु गरिन्छ । निर्णायकहरूद्वारा हाम्रा कविताहरू मूल्याङ्कन गरिन्छन् । उक्त प्रतियोगितामा पुरस्कार जितेर खुसी भइन्छ ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) तलका वाक्यहरूलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नुहोस् :

संस्कृत भाषामा ज्ञान र विज्ञान दुवै पाइन्छन् । संस्कृत भाषामा लेखिएका साहित्य उपदेशमूलक हुन्छन् । वेद पनि संस्कृत भाषामै लेखिएको छ । संस्कृत भाषाको प्रवर्धन आजको आवश्यकता हो ।

अथवा

(ख) तल दिइएका चारओटा जटिल वाक्यहरूलाई आठओटा सरल वाक्यहरूमा छुट्ट्याउनुहोस् :

गोपालप्रसाद रिमालले 'आमाको सपना' कविता लेखे किनभने नेपालमा परिवर्तन आवश्यक थियो । नेपालमा धेरै पटक आन्दोलन भए पनि समाजमा अझै समानता आएको छैन । जबसम्म सबैले न्याय र समानता प्राप्त गर्दैनन् तबसम्म परिवर्तन भएको मानिँदैन । समाजमा सबै इज्जतपूर्वक बाँच्न पाउनुपर्छ तापनि नेपाली समाजमा समानता कानुनमा मात्र सीमित बनेको छ ।

तल दिइएका अनुच्छेदहरू पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् :

विज्ञानले अभूतपूर्व चमत्कार गरिसकेको छ । यसको फलस्वरूप मान्छे बढीभन्दा बढी शक्तिशाली र सुखी हुँदै आएको कुरा प्रत्यक्ष छ । विज्ञानविनाको जिन्दगीको कल्पनासम्म गर्न नसकिने अवस्था भैसकेको छ । विज्ञानले सबै क्षेत्रलाई समृद्ध तुल्याएको छ । ... विज्ञानको चमत्कार यातायात क्षेत्रमा पनि देखिन्छ । ... विज्ञानले शिक्षाको क्षेत्रमा पनि ... औषधिको क्षेत्रमा पनि विज्ञानले ठुलो प्रभाव पारेको छ । ... मानवले विज्ञानको उन्नतिलाई नराम्रो पक्षमा होइन रचनात्मक पक्षमा प्रयोग गर्नुपर्छ ।

प्रश्नहरू:

(क) विज्ञानलाई सञ्चार क्षेत्रमा किन बढी महत्त्वपूर्ण ठानिएको हो ?

(ख) शिक्षा क्षेत्रमा विज्ञानको उपलब्धिलाई कसरी उपयोग गरिएको छ ?

(ग) विज्ञानले औषधिका क्षेत्रमा कस्तो प्रभाव पारेको छ ?

(घ) विज्ञानका कारण संसार किन साँघुरिएको अनुभव हुन्छ ?

(ङ) विज्ञानका कुनै दुईओटा बेफाइदा लेख्नुहोस् ।

तल दिइएको अनुच्छेद पढी मुख्य मुख्य चार बुँदा टिपोट गर्नुहोस् र एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् : (2+3)

अहिलेको भौतिक विकासको होडबाजीले अनेकौं विकृतिहरू उत्पन्न गराएका छन् । यस भौतिक दौडले मानिसको मनमस्तिष्कलाई अशान्त बनाइदिएको छ । सम्पन्न देश अति सम्पन्नताले तथा विकासशील देश अति विपन्नताले गर्दा विभिन्न मानसिक तनाव, पीडा, वेदना, कुण्ठा आदिबाट गुज्रिरहेका छन् । मानव जीवनमा हरेक पक्ष विकृति, विसङ्गति तथा विडम्बनाबाट आक्रान्त हुँदै गएको छ ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :

(क) तपाईंको टोलमा फोहोर व्यवस्थापन नहुँदा दुर्गन्ध फैलिएको र सरुवा रोगसमेत निम्तिने खतरा बढेको विषयमा सम्बन्धित पक्षको ध्यानाकर्षण गराउनका निम्ति स्थानीय पत्रिकाका सम्पादकलाई चिठी लेख्नुहोस् ।

अथवा

(ख) 'बालाजु औद्योगिक केन्द्र' ले धादिङबेसी स्थित 'भैरवी सेवा प्रा.लि.' लाई उसको मागबमोजिमका इन्टेरियर डिजाइनका सामान उपलब्ध गराई रु. १,००,०००/- (अक्षरेपी एक लाख मात्र) भुक्तानी लिएको भर्पाईको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :

(क) आफ्नो विद्यालयले आयोजना गरेको कविता प्रतियोगिता कार्यक्रमका सम्पूर्ण विवरण समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन तयार पार्नुहोस् । (मानौं, तपाईंको नाम सगुन हो र तपाईंको विद्यालय प्रगति माध्यमिक विद्यालय हो ।)

अथवा

(ख) 'ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीमा प्रविधिको पहुँच' शीर्षकमा १५० शब्दसम्मको टिप्पणी लेख्नुहोस् ।

कुनै एककको व्याख्या गर्नुहोस् :

(क) यो हिउँ मेरो थियो, मेरो मुटुको थियो र हिमाली हार्दिकता बोकेको र चम्किलो थियो ।

(ख) हाम्रो समाजमा रहेका विविधता नै हाम्रा पहिचान हुन् । यी हाम्रा सम्पत्ति पनि हुन् । देशका यस्ता अमूल्य निधिलाई समस्याका रूपमा बुझ्नु हुँदैन ।

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) तलको कथांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

सुबोध एककासि जुरुक्क उठ्नुभयो । मलाई गढेर आँखा तर्नुभयो तीर जस्तै बनाएर । सुईँसुईँती जानुभयो । केही बोल्नभएन । राती भइसकेको थियो । मुटुको स्पन्दन शान्त भयो । विजयोल्लासको वातावरण चारैतिर फैलियो । छोराछोरी पलङमा सुतिसकेका थिए । यस्तो अनुभव गरेँ कि एउटा कालो पोतिने असत्यमाथि सत्यको चिसो पानी खन्याए जस्तो लाग्यो । ...

प्रश्नहरू:

(अ) ममताको मन किन हलुङ्गो भयो ?

(आ) ममता र सुबोधका बिचमा मनमुटाउ हुनुको कारण के हो ?

अथवा

(ख) तलको निबन्धांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

[निबन्धांश]

कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

(क) हकिङले मानवीय चेतनालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन खेलेको भूमिकाबाट तपाईं सन्तुष्ट हुनुहुन्छ ? कारणसहित प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।

(ख) 'नारी प्रेम र सङ्घर्षका प्रतिमूर्ति हुन्' भन्ने भनाइ तपाईंलाई कस्तो लाग्यो ? 'विरहिणी दमयन्ती' कथाका आधारमा प्रतिक्रिया दिनुहोस् ।

कुनै एक प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् :

(क) 'एक चिहान' उपन्यासका पात्र गोदत्तप्रसाद र शिवनारानका चरित्रगत विशेषता उल्लेख गर्दै उक्त दुई पात्रमध्ये कसका विशेषता तपाईंलाई राम्रो लाग्यो कारणसहित समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् ।

(ख) 'हामीलाई बोलाउँछन् हिमचुली' कविताले दिएको मुख्य सन्देश के हो ? समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् ।

कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा २५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् :

(क) आत्मानुशासन

(ख) सामाजिक सञ्जालको सदुपयोग

(ग) कृषिमा आधुनिकीकरण